کنفرانس ملی علم، فناوری و پیچیدگی اقتصادی به میزبانی دانشگاه الزهرا برگزار شد
ارسال شده در تاریخ 1399/07/25
ساعت 12:42


کاهش حقوق کارگران از 17 درصد به 5 درصد در سال 97 / علم و فناوری نوش داروی مشکلات اقتصادی کشورهای درحال توسعه است
اولین کنفرانس ملی علم، فناوری و پیچیدگی اقتصادی امروز (سه‌شنبه 22 مهرماه) با حضور برخی مسئولان اقتصادی کشور، نمایندگان مجلس و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها در مرکز همایش‌های بین‌المللی دانشگاه الزهرا برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه الزهرا، دکتر فرشاد مومنی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در این کنفرانس با اشاره به راه‌حل‌های رویکرد پیچیدگی اقتصادی برای حرکت به سمت توسعه پایدار، گفت: به نظر می‌رسد وضعیت فاجعه آمیز اقتصادی - اجتماعی کنونی ایران به گونه‌ایست که چندان استدلالی برای نشان دادن وضعیت آن وجود ندارد و حتی در سطوح بالای تصمیم‌گیری کشور نیز به این نابسامانی اذعان می‌شود.
وی با بیان اینکه ارائه تحلیل‌های بخردانه از منشأ و دلایل اصلی آشفتگی و پیشنهاد تجویزهای راه‌گشا، راهی برای برون رفت از شرایط کنونی است، افزود: به نظر می‌رسد رویکرد پیچیدگی اقتصادی می‌تواند برای تحقق چنین هدفی موثر باشد.
دکتر مومنی ادامه داد: نظام تصمیم‌گیری‌های اساسی حتی در نهایت دلسوزی هم به واسطه اینکه تحلیل قابل قبولی از منشاهای اصلی ندارد، بیش از آن که در حل بحران‌های موجود، راهگشا باشد، شدت دهنده مشکلات است.
عضو هئیت علمی دانشگاه علامه طباطبایی اظهارداشت: نظریه پردازان بزرگ توسعه، کانون اصلی بحران‌های اقتصادی را بازتولید دورهای توسعه نیافتگی مطرح می‌کنند. در اندیشه توسعه این بحث به طور جدی مطرح است که کشورهای توسعه نیافته با انبوهی از دورهای باطل روبرو هستند و اگر از بهره‌مندی از نظریه‌های اندیشمندان اقتصادی نباشد، با برنامه کوتاه‌نگر دولت، موجب هدر رفت منابع انسانی و طبیعی می‌شود.
دکتر مومنی با بیان اینکه در شرایط کنونی و از آغاز دهه 1390 در ایران شاهد هستیم که مسیری که برای حل مسائل و مشکلات کشور انتخاب شده، نوعی بی‌اعتنایی مطلق نسبت است، مطرح کرد: دولت می‌تواند هم عامل توسعه باشد هم عامل انحطاط. زمانی می‌تواند عامل توسعه باشد که سبب رشد تولیدات شود و زمانی سبب انحطاط جامعه می‌شود که با سیاست‌های اتخاذ شده خود تولید مولد را متوقف کند.
وی گفت: در حال حاضر وجه امیدبخش ترسیم وضعیت ایران این است که راه‌حل مشکلات در دستان علم و فناوری است و اگر بتوانیم زور علم را از رانت و ربا در کشور بیشتر کنیم، می‌توان از شرایط فعلی عبور کرد.
دکتر مومنی با بیان اینکه بسیار باعث تاسف است که آنچه به عنوان امور بدیهی در اقتصاد دنیا به کار گرفته شده در کشور ما هنوز نیازمند استدلال و اثبات است، افزود: براساس مناسبات فعلی، طبیعتا به نظر می‌رسد که مسئولیت جامعه علمی سنگین‌تر شده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه در ادامه تصریح کرد: وجه اول داده‌های رسمی علمی و بین‌المللی حکایت نوعی از کار افتادگی علم و فناوری در اقتصاد ایران و ترجیح وجوه نمایشی به وجوه عملی دارد.
وی با بیان اینکه اکنون در ساحت علم و فناوری شاهد این هستیم که مافیاهای علمی با پول پاشی برای خود دانشگاه می‌سازند تا از طریق کسب مشروعیت علمی، به فعالیت‌های اقتصادی خود بپردازند، ادامه داد: طی 50 سال اخیر شاهد یک سقوط بی سابقه در بنیه تولیدی و اقتصادی کشور هستیم که علائم و نشانه‌های بسیاری در این زمینه وجود دارد اما مهمترین آن وضعیت شاخص مبادله است. بر همین اساس مطالعات و داده‌های رسمی نشان می‌دهد که شاخص اقتصادی مبادله در 5 سال اخیر بین یک دوم و یک سوم شاخص مبادله در سال 67 شده است.
دکتر مومنی با اشاره به کاهش نرخ صادرات در کشور از 26 کشور به 9 کشور طی یکسال اخیر، گفت: آنچه در کشور از منظر بنیه تولیدی اتفاق افتاده، گردن‌زدن تولید است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه با اشاره به یکی دیگر از عوامل بحران‌های اقتصادی در ایران، افزود: یکی از عوامل موثر دیگر در بروز شرایط فعلی، سقوط وحشتناک عامل انسانی مولد در سهم اقتصاد است؛ بطوریکه سهم مزد و حقوق کارگران از 17 درصد در سال 80 به 5 درصد در سال 97 رسیده است.
وی با بیان اینکه به واسطه روند استثمار وحشتناک نیروی کار تولیدی در ایران، ما با پدیده شگفت فقر در سطوح بسیار گسترده در ایران مواجه شدیم، عنوان کرد: شکل‌گیری چنین شرایطی باعث شکستگی ابعاد مختلف کشور می‌شود و این نتیجه پشت کردن به دانایی‌های مولد است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه، یکی دیگر از عناصر بحران‌های کنونی را روند بسیار نامناسب افزایش وابستگی خلق هر واحد ارزش اقتصادی به خارج از کشور دانست و اظهارداشت: در حال حاضر انقلاب ارتباطات و تحول بنیادین در بحث های مربوط به هویت یکی از علل اصلی معضلات اقتصادی است. این درحالیست که در طول تاریخ هویت افراد براساس تولید و خلق آن‌ها بود اما در حال حاضر عنصر محوری هویت بخشی به افراد، سبک زندگی آن‌ها شده و در عناصر شکل دهنده این فرایند نیز، کلیدی‌ترین عنصر مصرف است که با بی‌تدبیری مسئولان کشور، جامعه به سمت مصرف گرایی بدون تولید ملی حرکتی بسیار سریع دارد.
دکتر مومنی در ادامه به رقابت نامناسب بانک‌های خصوصی و تاثیر آن در بروز مشکلات اقتصادی در کشور اشاره کرد و گفت: بانک‌های خصوصی از طریق ورود به یک رقابت نادرست با بخش خصوصی مولد، نقش بزرگی در مشکلات اقتصادی ایفا کردند بطوریکه طی 3 دهه گذشته بیش از یک سوم ظرفیت‌های ایران بلااستفاده مانده و یکی از بحران‌های اساسی طی این مدت، دسترسی به سرمایه در گردش بوده است.
وی با بیان اینکه بی‌رغبتی مطلقی که بانک‌های خصوصی در حوزه تلاش در جامعه ایجاد کردند و کشور را با انبوه بحران‌ها مواجهه کرده است، ادامه داد: براساس مطالعات و تحقیقات انجام شده، در هر جای دنیا که برنامه‌ای برای برون رفت بحران‌ها بوده، ملی کردن بانک‌های خصوصی به عنوان یکی از اولین و اساسی‌ترین راه‌حل‌ها مطرح شده است.
دکتر مومنی همچنین در پایان راه نجات و برون رفت از شرایط فعلی کشور را افزایش نرخ بازدهی بخش مولد دانست.
 
*لزوم انباشت فناوری نسبت به محصولات با پیچیدگی بالا در راستای قابلیت‌های فعلی کشور
دکتر قاضی نوری، رییس کنفرانس و مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در ادامه این برنامه با اشاره به مشکلات اقتصادی کشورهای درحال توسعه گفت: خام فروشی و تمرکز بر ساخت محصولاتی که ارزش افزوده پایینی دارند، بیماری مزمنی است که گریبانگیر کشورهای توسعه نیافته و درحال توسعه است. این بیماری در ابعاد مختلفی ازجمله وابستگی‌های اقتصادی نظیر وابستگی به بذر گران قیمت خارجی در بخش کشاورزی، وابستگی به خوراک خارجی در بخش دام و طیور... بروز پیدا می‌کند.
وی با بیان اینکه علم و فناوری نوش داروی مشکلات اقتصادی است، افزود: تحقیق و توسعه، همکاری مستمر بین بنگاه‌های اقتصادی و نهادهای علم و فناوری، بخش مهمی از نسخه قابل تشخیص برای این بیماری فرساینده و مشکلات اقتصادی برای کشور است.
دکتر قاضی نوری با اشاره به اینکه با بهره‌مندی از علم و فناوری می‌توان به شناخت جامعی از وضع کشور رسید، تصریح کرد: چارچوب و رویکرد پیچیدگی اقتصادی نگرش و ابزار لازم برای این امر را در اختیار ما قرار می‌دهد. در واقع این رویکرد با استفاده از نقشه فضای محصول، سعی در ترسیم مسیر شکوفایی اقتصادی و رفع مشکلات را دارد.
رییس کنفرانس و مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور اظهارداشت: در مسیر بهره‌مندی از رویکرد پیچیدگی اقتصادی در کشور ما، انتخاب صنایعی که همسو با قابلیت کشور باشد می‌تواند ما را از دام مشکلات اقتصادی رها کرده و سبب عبور از چالش‌ها از طریق انباشت فناوری خواهد شد.
وی تاکید کرد: کشور باید تلاش خود را معطوف به انباشت فناوری نسبت به محصولاتی کند که از پیچیدگی بالایی در راستای قابلیت‌های فعلی کشور برخوردار باشند و بیشترین نقش را در ارزش‌ و کیفیت بین محصولات داشته باشند.

*امروزه باید بحث ساختار انگیزشی به سمت تولید کالاهای پیچیده حرکت کند
پنل تأثیر سیاست‌گذاری کلان اقتصادی بر پیچیدگی اقتصادی در ادامه اولین کنفرانس ملی علم، فناوری و پیچیدگی اقتصادی با حضور دکتر جعفر قادری نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، دکتر محمد قاسمی رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی ایران، دکتر علی حسن صمدی عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز، دکتر میرحسین موسوی عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا برگزار شد.
دکتر قادری در این پنل با اشاره به لزوم انجام برخی اصلاحات در ساختار قانون‌گذاری کشور، گفت: حجم قوانین در کشور بسیار بالاست و یکی از موانع سرمایه گذاری نیز وجود قوانین دست و پا گیر است که نیاز به بازنگری و اصلاح دارد. البته اصلاح این فرایند تنها از سوی مجلس امکان‌پذیر نیست و باید بخش‌های مختلف بصورت هماهنگ با یکدیگر در اصلاح این روند گام برداریم.
وی افزود: علاوه بر لزوم اصلاح ساختار قانون‌گذاری، در حال حاضر ساختار سیاسی کشور نیز ایرادات بسیاری دارد و باید به سمت نظام انتخابات تناسبی حرکت کنیم تا مشارکت طیف‌های مختلف سیاسی را در انجام فعالیت‌ها و به دنبال آن ثبات و آرامش را در کشور داشته باشیم.
نماینده مجلس شورای اسلامی در ادامه با اشاره به ارتباط بین جایگاه علمی کشور و فضای کسب و کار در جهان افزود: اکنون جایگاه ایران در شاخص فضای کسب و کار رتبه 127 است که این نشان می‌دهد بین شاخص‌های علمی با شاخص‌های کسب و کار در دنیا تناسب و همخوانی وجود دارد و باید در تصمیم‌گیری‌ها این موضوع مورد توجه قرار گیرد.
دکتر قادری تاکید کرد: تا زمانی که دیدگاهمان در کشور نسبت به مسائل مختلف به یکدیگر شبیه نباشد، نمی‌توانیم بر مشکلات مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و... واقف شویم.
همچنین دکتر میرحسین موسوی عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا نیز در رابطه با ارتباط بین هزینه‌های مبادلاتی و سطح پیچیدگی کالاها گفت: طی پژوهشی در سال‌های اخیر، ما 3 سطح آستانه‌ای در ارتباط با این دو شاخص براساس داده‌های تجربی بدست آوردیم و 16 کشور را در 22 صنعت دسته‌بندی کردیم. 3 سطح آستانه استخراج شد که براساس آن، یک سطح آستانه مربوط به کشورهای توسعه یافته بود. طبق اطلاعات بدست آمده، شاخص هزینه‌ها مبادلاتی با آستانه پیچیدگی 58 صدم بود.
وی افزود: سطح آستانه دوم مربوط به کشورهای درحال توسعه بود که مشخص شد با افزایش این شاخص، هزینه‌های مبادلاتی بسیار کاهش داشت. در این سطح هزینه‌های مبادلاتی کشورهای در حال توسعه با پیچیدگی کمتر از 89 صدم بیشتر از کشورهای توسعه یافته بود.
دکتر موسوی در بخش دیگری از سخنان خود مطرح کرد: نهادهای بد منجر به فزاینده بودن هزینه‌های مبادلاتی در کشور می‌شوند و آن را به سمت کالاهای با میزان پیچیدگی 89 درصد سوق می‌دهد لذا تا زمانی که شرایط به این شکل باشد، نمی‌توانیم به سمت تولید کالاهای پیچیده گام برداریم.
عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا گفت: ما برای اینکه بتوانیم وضعیت اقتصادی را بهبود ببخشیم باید با استفاده از نوآوری‌ها، هزینه فرصت رانت جویی را افزایش دهیم تا سرمایه گذاران بتوانند ترتیب دانش را محقق کنند.
دکتر صمدی عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز نیز که بصورت مجازی در این کنفرانس شرکت داشت، گفت: در حال حاضر دانشگاه‌ها تبدیل به کارخانه تولید مقاله شده‌اند و اغلب به دنبال این هستند که تعداد مقالات خود را افزایش دهند و این درحالیست که ما باید به جای توجه به انباشت دانش به بحث بکارگیری از دانش توجه کنیم.
وی با تاکید بر در نظرگیری شاخص تولید به عنوان ارزش علمی در دانشگاه‌ها افزود: باید کاری کنیم که هر دانشگاهی که به سمت تولید محصولات پیچیده حرکت می‌کند، جامعه این موضوع را به عنوان ارزش تلقی کند. به عبارتی دیگر، امروزه لازم است تا بحث ساختار انگیزشی را به سمت تولید کالاهای پیچیده ببریم.
دکتر شاه‌آبادی، عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا نیز در ادامه این کنفرانس با تاکید بر توجه به جایگاه وزارت علوم مطرح کرد: در مسیر شکوفایی اقتصادی، علاوه بر دستگاه‌هایی که باید در این مسیر گام بردارند، وزارت علوم نیز باید جایگاه خود را پیدا کند و سکان دار راهبرد تولید دانش بنیان شود و قوانین را بصورت مستمر رصد کند و آثار و تبعات تصمیمات مختلف دولت‌ها را بر مباحث علم و پیچیدگی‌های اقتصادی مورد بررسی قرار دهد تا بتواند در مسیر تحقق اهداف و برون رفت از مشکلات، تصمیمات و سیاست‌های ابلاغی دقیقی را اتخاذ کند.

*پنل "پیچیدگی علمی و جایگاه آن در روازامدسازی نقشه جامع علمی کشور"
پنل "پیچیدگی علمی و جایگاه آن در روازامدسازی نقشه جامع علمی کشور" در ادامه کنفرانس ملی علم و فناوری و پیچیدگی اقتصادی برگزار شد.
دکتر رحیمی، معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم که بصورت مجازی در این پنل حضور داشت با اشاره به زنجیره علم تا عمل، گفت: از زمانی که یک ایده و فکر شکل می‌گیرد تا زمانی که به نمونه آزمایشگاهی و محصول تبدیل شود، نیازمند حمایت اقتصادی است تا بتواند وارد خط تولید شود. اما آنچه مطرح است این است حامی این امر بطور دقیق چه کسی است؟ منابع تحقیقاتی کشور چگونه باید توزیع شود؟ چقدر باید علم برای علم باشد چقدر باید علم برای کاربرد باشد؟ البته اگرچه حمایت‌هایی جسته گریخته در این زمینه صورت میگیرد اما در حال حاضر یک برنامه ملی منسجم در این زمینه وجود ندارد.
وی افزود: متاسفانه در علوم پایه وضعیت کشور بصورت عمومی خوب نیست و بعد از انقلاب هم رشد بالایی بصورت عمومی در این زمینه پیدا نکرده‌ایم. هرچند افتخارات و درخشش‌های علمی بسیاری از سوی اساتی و دانشجویان و پژوهشگران کسب شده اما درخشش‌ها هیچگاه به اندازه توان کلی کشور در زمینه علمی نبوده است.
معاون پژوهش و فناوری وزیر علوم ادامه داد: ما هنوز پیوند بین علم و فناوری و اقتصاد را به نحو مناسب فراهم نکرده‌ایم لذا این یک پرسش اساسی است که با توجه به اینکه تحقیقات رشد کمی و کیفی داشته است اما توسعه فناوری قطعا متناسب با این امر نیست البته این فرایند یک توسعه زیر پوستی است که تا چندسال آینده نتایج آن بروز پیدا می‌کند.
دکتر رحیمی در پایان تاکید کرد: اکنون به دنبال آن هستیم توسعه علمی را با فناوری و محورهای اقتصادی مرتبط سازیم. قطعا این مسیر علاوه بر پیوست اقتصادی، نیازمند پیوست اجتماعی و سیاسی نیز هست لذا باید تمام این موارد را در کنار هم داشته باشیم.

*دستاوردهای دانشگاه‌ها باید پاسخگوی نیازهای جامعه باشد
همچنین دکتر راغفر، عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا نیز با بیان اینکه پیچیدگی اقتصادی از موضوعاتی است که همواره در علم اقتصاد مورد بحث بوده و همیشه این پرسش مطرح بوده است که آیا سیاست‌های اقتصادی منعکس شده از نظریات موجود در اقتصاد پاسخگوی نیاز جوامع هست یا خیر، گفت: برای پاسخ به این پرسش بود که اقتصاد پیچیدگی در دنیا مطرح و تلاش‌های گسترده‌ای در این زمینه انجام شد.
وی با بیان اشاره به اینکه مشکلات کنونی نتیجه ساده انگاری مسائل اقتصادی است، ادامه داد: در حوزه نقشه علمی کشور، باید با وجود همه بی مهری‌هایی که در سیاست گذاری‌های اقتصادی نسبت به نظام آموزش عالی صورت گرفته، از کارکرد این نهاد قدردانی کرد.
دکتر راغفر با بیان اینکه دستاوردهای دانشگاه‌ها باید پاسخگوی نیازهای جامعه باشد، عنوان کرد: نظام آموزش عالی در خلا رشد نمیکند بلکه در یک بستر اقتصادی پویا و با رشد مستمر می‌تواند زمینه رشد اقتصاد را در جامعه فراهم کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا علت اصلی رشد حوزه های پزشکی را ارتباط بین آموزه های نظری و پاسخگویی به نیازهای جامعه دانست و تصریح کرد: آنجایی که ما در حوزه فناوری رشدی داشته‌ایم به دلیل نیازهای اساسی کشور بوده که بر همین اساس بودجه‌های مناسبی نیز به آن‌ها اختصاص داده شده اما واقعیت این است بدون توجه به رشد متوازن به حوزه‌های علوم انسانی و اجتماعی ما در جامعه با کاستی‌های بسیاری مواجه هستیم.
دکتر راغفر با اشاره به 4 قلمرو آموزش عالی اظهارداشت: نظام آموزش عالی پاسخگوی 4 قلمرو آموزشی، پژوهشی، نوآوری و فرهنگی است این به معنای آن است که یکی از کارکردهای اساسی دانشگاه انتقال فرهنگ از نسلی به نسل دیگر است.
وی در پایان یکی از کاستی‌های اساسی در نظام آموزشی را، تاکید صرف بر رشد علمی و غفلت از هوش اجتماعی دانست و تنها راه حل این مشکل را آشنایی با تاریخ و ادبیات کلاسک برشمرد.

*خلق قابلیت‌های جدید و حرکت در مرز دانش
دکتر المیرا جنوی عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در ادامه با اشاره به بحث سیاستگذاری در علم، گفت: آنچه در این زمینه باید صورت گیرد، شناسایی نقاط قوت و ضعف حرکت‌های علمی، شناسایی توانمندی‌های بالقوه و بالفعل، جایگاه علم سنجی و بهره‌گیری از پیچیدگی علمی در سیاست‌گذاری علمی، متنوع سازی نظام پژوهشی کشور توام با رشد کمی و کیفی تولیدات علمی، تعیین اولویت‌های پژوهشی با شناسایی علوم همجوار و نقشه جامع علمی کشور است.
وی همچنین در رابطه با استراتژی تنوع‌بخشی نظام پژوهشی کشورها، افزود: این استراتژی سبب شناسایی مرز بین پتانسیل‌های بالفعل و بالقوه نظام پژوهشی کشور، دستیابی به حوزه‌های علمی همجوار با تکیه بر رویکرد پیچیدگی، تعیین اولویت‌های پژوهشی و برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری کارآمد و هدفمند می‌شود.
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در پایان بر خلق قابلیت‌های جدید و حرکت در مرز دانش، متنوع‌سازی نظام علمی کشور و اولویت‌بندی با تمرکز بر قابلیت‌ها و در نظر گرفتن ارزش فرصت، تدوین استراتژی بهینه جهت رسیدن به وضعیت مطلوب در اولویت‌های تعریف شده، برنامه‌ریزی هدفمند و کاربردی در حوزه علوم انسانی با رویکرد آینده‌نگرانه با توجه به ماهیت متفاوت این حوزه تاکید کرد.
ارسال کننده:
تعداد بازدید:265
تصاویر مرتبط:


    برچسب ها
    فیلم مرتبط
    فیلم مرتبط
    فیلم مرتبط
    صوت
    مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

    ارسال نظرات
    نام
    آدرس پست الکترونیکی شما
    شماره تلفن:
    توضیحات
    خواندن کد امنیتی تغییر کد امنیتی
    کد امنیت
    راهنمای جامع تلفن های دانشگاه الزهرا    آدرس: تهران، خیابان ده ونک، دانشگاه الزهرا ( س )
     
    کدپستی: 1993893973 تلفن: 982188044040+ فاکس: 982188035187+ رایانامه: pr[at]alzahra.ac.ir
    کلیه حقوق مادی و معنوی این پرتال برای دانشگاه الزهرا محفوظ است.